Mirosław Grochowski

Andrzej Wielowieyski

 

Wyzwanie Metropolitalne

 

1.         Legislacyjne uregulowanie kształtu organizacyjnego i kompetencyjnego metropolii polskich zostało zablokowane przez istotny spór w łonie koalicji rządowej (a także pomiędzy częścią marszałków województw a Unią Metropolii Polskich). Spór dotyczy m.in. roli i zakresu kompetencji władz wojewódzkich z jednej, oraz władz dużych miast i przyszłych organów metropolitalnych w kierowaniu metropoliami - z drugiej strony.

Brak decyzji w tym zakresie powoduje, że gminy metropolitalne:

a) nie mają organu do obrony swych specyficznych interesów;

b)  brak jest podmiotu odpowiedzialnego za strategię i rozwój tych ważnych podregionów w województwach, a także za organizację niezbędnej współpracy gmin metropolitalnych.

 

 2.        Powołane w 2000 roku przez kilkanaście gmin warszawskich oraz gmin otaczających stolicę, Stowarzyszenie „Metropolia Warszawa”, od początku broniło projektu powołania metropolii stołecznej. W istniejącej sytuacji zleciło kilku autorom wykonanie zestawu opracowań, które mają za zadanie pomóc działaczom samorządowym w przygotowaniu wdrażania do intensywnej współpracy metropolitalnej,  która nas czeka. Wymagać ona będzie sprecyzowania i promowania zasad współpracy gmin  oraz zbierania doświadczeń, bez czego realizacja tak potrzebnej przecież ustawy będzie bardzo trudna. 

Na zestaw ten składają się opracowania:

- prof. Grzegorza Gorzelaka ”Dlaczego potrzebna jest metropolia warszawska?”
- dr Krzysztofa Herbsta „Problemy strategii w rozwoju metropolitalnym”.
- Edwina Bendyka  „Metropolia w sieci”.
- prof. Huberta  Izdebskiego „Zadania  metropolitalne i instytucjonalne sposoby ich    realizacji”.

Do powyższego zestawu dołączamy też  krytyczne uwagi prof. Michała Kuleszy oraz, przygotowany w 2008 roku na zlecenie naszego stowarzyszenia, raport dr Mirosława Grochowskiego z badań nad poglądami przedstawicieli samorządów gmin na temat metropolii,.

  3.       Opracowanie prof. Gorzelaka  ukazuje nową, rosnącą rolę metropolii i podbudowuje zasadniczą tezę opracowania rządowego: „Polska 2030”, w którym podkreśla się, że „lokomotywami szybkiego rozwoju Polski są metropolie”, a o miejscu Polski w gospodarce globalnej w znacznym stopniu decydować będzie miejsce Warszawy w globalnej sieci metropolii. Miejsce to zależeć będzie w dużym stopniu od dynamicznego rozwoju oraz warunków życia i atrakcyjności naszej metropolii, to zaś będzie wynikiem zarówno szczególnego wysiłku Rządu  jak i sprawności zarządzania metropolią.

  4.       Opracowanie dr Herbsta dotyczy najważniejszego zadania: opracowania i wdrażania strategii rozwoju. Wychodzi on z założenia, że Warszawa w granicach administracyjnych nie jest samodzielnym organizmem. Procesy demograficzne oraz bilanse gospodarcze i społeczne, a także zestawienia społecznych potrzeb muszą być badane i opracowywane w zakresie metropolitalnym, przy udziale wszystkich podmiotów samorządowych. Jest to dla Warszawy tym ważniejsze, że „Młodość i dynamika charakteryzują raczej strefę zewnętrzną metropolii”. Szczególnie potrzebna jest wspólna polityka samorządów metropolitalnych w zakresie FDI /Foreign Direct Investment/.

 5.        Opracowanie Edwina Bendyka dotyczy być może najważniejszej, ale i szczególnie trudnej, bo nowej, problematyki sieciowości. Otóż szybki rozwój, bogacenie się i dość głębokie zmiany w warunkach pracy i życia występują przede wszystkim w metropoliach i są nie tyle wynikiem zasobów /potencjału materialnego/, ale głownie wynikiem szybkiego rozwoju i gęstości układów sieciowych /obiegu informacji,  konkurencyjności i  i innowacji/. To one tworzą nowa gospodarkę opartą na wiedzy i na kapitale społecznym. Układy sieciowe są przede wszystkim  skutkiem rewolucji informatycznej, która zmienia  zasady działania i priorytety uczelni i instytutów badawczych, banków i przedsiębiorstw, a także zmienia istotnie zachowania i preferencje obywateli korzystających z telefonów komórkowych i Internetu. Rozpoznanie tej nowej sytuacji i nowych potrzeb będzie też zadaniem władz samorządowych i metropolitalnych. Autor w  „uzupełnieniu” sygnalizuje dylematy, które będą stały przed władzami samorządowymi przy rozwoju nowych osiedli, podkreślając znaczenie problemów komunikacji oraz potrzebę sprawnej „informacji metropolitalnej”. Ze swej strony sygnalizujemy potrzebę studiów nad pożądanym kształtem centrów handlowo –rozrywkowo - kulturowych  o charakterze ponad gminnym na obszarze metropolii. Ich charakter może bowiem ulegać istotnym zmianom przy zmianach w kulturze i obyczaju.

 6.        Prof. Izdebski określa konieczne zadania metropolitalne, z których skutecznie dotąd wykonywane są tylko zadania policji /od Wołomina do Pruszkowa/. Zadania metropolitalne wynikają jednak z konstytucyjnej zasady pomocniczości. Muszą one być precyzyjnie  wyodrębnione od zadań rządowych  i regionalnych /wojewódzkich/ z jednej, oraz zadań samorządów lokalnych z drugiej strony.  Podnosi też sporną sprawę obligatoryjności  związków gmin.

  7.       Stowarzyszenie „Metropolia Warszawa” przekazuje powyższy  zestaw opracowań  wszystkim gminom na obszarze metropolitalnym Warszawy, określonym w programie wykonanym na zlecenie władz wojewódzkich w ubiegłych latach, obejmującym 72 gminy. Nie wiemy dziś ile gmin wejdzie do  „Zespołu Metropolitalnego”, który powinna powołać nowa ustawa. Sądzimy, że „Zespół Metropolitalny” powinien rozwijać się stopniowo w miarę rozwoju tego obszaru, poczynając od włączenia do niego tych gmin, które są wyraźnie powiązane ze Stolicą i których mieszkańcy mają wspólne interesy z mieszkańcami Warszawy

Zapraszamy wszakże do współpracy i debaty nad rozwiązaniami ustawowymi i ich praktycznym wdrożeniem oraz przyszłością naszej metropolii, zarówno zarządy jak i radnych wszystkich zainteresowanych gmin otaczających Warszawę.

 

Warszawa, marzec 2010r.

 

Andrzej Wielowieyski             Prezes Stowarzyszenia Metropolia Warszawa

Mirosław Grochowski            Uniwersytet Warszawski, Polska Akademia Nauk

 



Początek strony
Metropolia Warszawa | www.metropolia.warszawa.pl | 2017